20 یانوار

 

 میکائیل گوباچف-۱۹۸۵ جی ایلده حاکمیته گلدیکدن سونرا، ایلک نوبه ده بیر نئچه

ائرمنی او جمله دن شاه نظروو اؤزونون مشاوری تعیین ائتدی. آز کئچمه دن گورباچف

ارمنی مشاورلرین مصلحتی ایله قافقاز مسئله سینه « دیقتینی » آرتیردی. بونون

ایلک نتیجه سی اولاراق ۱٩۸٧- جی ایلده مرکزی کمیته نین سیاسی بیروسونون

عضوو، سووئت بیرلیینین ناظرلر سووئتین صدرینین بیرینجی معاونی حئیدرعلی

یفی ایشدن کنارلاشدیردی. همین ایل قاراباغدا مسکونلاشدیریلمیش ارمنی لر باش

قالدیراراق، آزربایجاندان آیریلماق «نغمه»- سینی سسلندیردیلر. آزربایجان رهبرلیینین

لاقیدلییندن استفاده ائدنائرمنستان توپخانا مئشه سی نی قیرماقلا، اورادا کیمیا

کارخاناسی تیکمه یه باشلادی. بو ایسه ارمنستانین آزربایجانا قارشی تجاوزون

باشلانقیجی اولدو. آزربایجان خالقی بو مسئله ایله باغلی اؤز اعتراضینی بیلدیره رک،

رسپوبلیکانین بوتون شهر و رایونلاریندا، او جمله دن آغدامدا ازدهاملی میتینگ

کئچیرمه یه باشلادی. باکی دا ایسه آزادلیق میدانیندا چادرلار قورولدو، خالق میدانا

یغیشاراق آراسی کسیلمه دن میتینگلری داوام ائتدیردیلر. مسکووا رهبرلیی باشدا

گوباچف اولماقلا، ارمنی لرین تجاوزونون قاباغینی آلماق یئرینه، آزربایجان خالقینین

حاقلی اعتراضینی بوغماق مقصدی‌ایله باکی یا ۳۵ مینلیک اردو یئریتدی. خصوصی

تعییناتلی حصه باکی نین آزادلیق میدانینی محاصره یه آلدی و یوز مینلرله میتینگ

اشتراکچیلارینی میداندان چیخارتماغا چالیشدیلار. اما خالقین ملی آزادلیق حرکاتی و

ارمنی تجاوزونه قارشی مبارزه سی دایانمادی. باکی و گنجه بویوک یغینجاق و

هیجانلی چیخیشلار میدانینا چئوریلدی. روس اردوسو گنجه شهرینی‌ده محاصره یه

آلدی. بئله لیکله خالق حرکاتی گئنیش مقیاس آلاراق، بوتون اؤلکه نی بورودو.

آزربایجان کمونیست پارتییاسینین مرکزی کمیته سی قارشیسیندا گئجه- گوندوز،

آراسی کسیلمه دن اعتراض آکسیالاری داوام ائتدیریلدی. گوباچوفون گؤستریشی

ایله یئنیدن «جزا دسته‌لری» باکی یا گؤنده‌ریلدی. شهر تمامی ایله محاصریه آلیندی و

دینج اهالی‌یه قارشی آتش آچیلدی. سووئت بیرلیینین مدافعه ناظرلییی، داخلی

ایشلر ناظرلییی و دولت تهلوکه‌سیزلیک کمیته‌سینین حاضرلایب، حیاتا کئچیردییی بو

وحشی عملیاتین کدلاشدیریلمیش آدی «اؤدار» (ضربه) ایدی. عملیاتدا اساس رولو

خصوصی تعییناتلی آلفا و سووئت بیرلیینین دولت تهلوکه سیزلیک کمیته سینین «آ»

قوروپلاری اوینایردی. بو وحشیلیک و تجاوز نتیجه سینده باکی دا ۱۳٤ مولکی

وطنداش، ۳٧ حربی قوللوقچو اؤلدورولموش، ٧٠٠ نفردن آرتیق انسان یارالاندی. باکی

اؤد ایچه ریسینده یانیردی. هئچ کسدن و هئچ ندن قورخمایان باکی اهالیسی کوچه

لره توکولدولر و یارالیلاری خسته خانالارا چاتدیردیلار. شهیدلرین جنازه لرینی آزادلیق

میدانینا آپاردیلار و بورادا میلیونلوق میتینگ کئچیریلدی. شهیدلرین جنازه لری گول-

چیچکله، یوزمینلرله انسانین جیناغیندا باکینین داغلیق پارکینا آپاریلدی. بیرنئچه

ساعاتدا قبرلر حاضیرلاندی و شهیدلر تورپاغا تاپشیریلدی. ملی مجلسین

قارشیسیندا یوزلرله گنچ باشلارینا قارا لنت باغلایاراق، بیر نئچه جرگه ده

دایانمیشدیلار. پارک قاباغی میداندا اینه آتیلسایدی، یئره دوشمه زدی. روس

عسگرلری یالنیز بو فاجعه‌لی صحنه‌لرین «تماشاچیسینا» چئوریلمیشدیلر. او واختدان ۱۵

 ایل اؤتور. آزربایجان خالقینین آزادلیق و اؤلوم- دیریم مبارزه سی ۲۰ یانوار حادثه سی

ایله سونا چاتمادی. بلکه بو قانلی فاجعه آزربایجان خالقینین مبارزه‌سینین

باشلانقیجی اولدو. آزربایجان تورپاقلارینی پارچالاماق خولیاسینا دوشن ارمنی لر،

قاراباغی ارمنستانا بیرلشدیرمه یه چالیشدیلار. فرصتدن استفاده ائدن گورباچف و

اونون ارمنی مصلحتچیلری، قاراباغی بیرباشا مسکووا تابعچیلیینه کئچیرتدیلر. سووئت

بیرلیینین کمونیست پارتیاسی مرکزی کمیته شعبه مدیری آرکادی وولسکی قاراباغا

گؤنده ریلدی. بونونلادا قاراباغ فاکتیکی اولاراق مسکووانین تابعچیلیینه کئچدی. ایش

بونونلا بیتمه دی. ارمنی‌لر تجاوزو گئنیشلندیردیلر. ارمنستانین اردوسو، یاراقلیلار آدی

ایله قاراباغی اشغال ائتدیلر. آزربایجانین اردوسو اولمادیغینا باخمایاراق، آیری- آیری

کونوللو دسته لر، ارمنی تجاوزونون قارشیسیندا دوردولار. لاکین روس اردوسونون

بیرباشا مداخله‌سی‌ایله، ارمنیلر قاراباغی اللرینه کئچیرتدیلر. ارمنستانین تجاوزونون

مقیاسی گئنیشلندی و بیرینجی کلبجر اشغال ائدیلدی. آزربایجاندا، داخلی سیاسی

چکیشمه لردن سوء استفاده ائدن ارمنستان، آزربایجانین باشقا ۶ رایونونودا اشغال

آلتینا آلدی. نهایت ۱٩٩۳- جو ایلده حیدرعلی یف حاکمیته گلدیکدن سونرا، آتش‌کس

اعلان ائدیلدی. ۱٩٩٤- جو ایلده ایسه ارمنی پرست مینسک قوروپونون تشبثی ایله

آتش کس حاقیندا سازش امضالاندی. بو سازش بوگونه کیمی داوام ائدیر.دونیا

اجتماعیتی اشغالچیلیق سیاستینی تنقید ائتسه‌لرده، ارمنیلری گیزلی و آچیق

دستکله یین روسییا، آوروپا و آمریکا رسمیلری بو مناقشه نین حلی استقامتینده

قطعی آددیم آتماقدان چکینیرلر. مینسک قوروپو و اونون همصدرلرینی تمثیل ائدن

روسیا، فرانسا و آمریکا ایسه مسئله نین حلینی باکی و ایروان اؤزه رینه قویورلار. بئله

دیپلوماتیا عملده ارمنیلرین اشغال اولموش اراضیلردن چیخاریلماماسی اوچون شرایط

یارادیر. لاکین آزربایجان خالقی اؤلکه اراضی سینین اشغالی ایله باریشمایب و

باریشمایاجاقدیر.

 

دمکراسی؟

دیروز پس از آنکه نماینده‌گان پارلمان عراق در نشستی به لایحه رسمیت زبان کردی به عنوان دومین زبان رسمی سراسری عراق و رسمیت منطقه‌ای زبانهای ترکی، سریانی و آسوری رای مثبت دادند عراق جزء یکی از کشورهائی گشت که به صورت رسمی دارای 5 زبان رسمی به صورت رسمی سراسری و رسمی منطقه‌ای گردید. لایحه رسمیت زبان های موجود در عراق با 185 رای مثبت نماینده‌گان پارلمان به تصویب رسید. بر اساس قانون یاد شده در تمامی مناطقی که گروههای زبانی ترکی، سریانی و آسوری در اکثریت باشند زبان‌های یاد شده به صورت زبان رسمی قابلیت کاربرد خواهد داشت. بر اساس گفته‌های رئیس اداره فرهنگ و روابط عمومی پارلمان عراق لایحه رسمیت زبان های موجود در عراق پس از بررسی های طولانی مدت و دقیق به پارلمان ارائه گردید و در لایحه برای کاربرد آسان زبان مادری هر گروه ائتنیکی تمهیداتی اندیشیده شده است. وی در کنفرانس خبری بعد از تصویب قانون چندزبانگی عراق اظهار داشت: بی تردید قانون رسمیت چند زبان در عراق سبب افزایش استانداردهای دمکراسی در عراق خواهد گردید و تمامی ملت های موجود در عراق از این پس خواهند توانست به صورت آزاد و قانونی زبان مادری خود را بکار ببندند.

با گذشت بیش از 34 سال از تصویب قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران هنوز اصل 15 قانون اساسی

معلق مانده است آیا 34 سال برای تصویب یک بند از قانون اساسی بس نیست؟ چند سال دیگر باید

منتظر ماند تا حوقوق بحق ملت در مجلس شورای اسلامی به رای گذاشته شود. یا ما هم برای بدست

آوردن حقوقمان مانند ملت عراق منتظر دخالت بیگانان بنشینیم!!!

 

پنج زبان رسمی در عراق

دیروز پس از آنکه نماینده‌گان پارلمان عراق در نشستی به لایحه رسمیت زبان کردی به عنوان دومین زبان رسمی سراسری عراق و رسمیت منطقه‌ای زبانهای ترکی، سریانی و آسوری رای مثبت دادند عراق جزء یکی از کشورهائی گشت که به صورت رسمی دارای 5 زبان رسمی به صورت رسمی سراسری و رسمی منطقه‌ای گردید. لایحه رسمیت زبان های موجود در عراق با 185 رای مثبت نماینده‌گان پارلمان به تصویب رسید. بر اساس قانون یاد شده در تمامی مناطقی که گروههای زبانی ترکی، سریانی و آسوری در اکثریت باشند زبان‌های یاد شده به صورت زبان رسمی قابلیت کاربرد خواهد داشت. بر اساس گفته‌های رئیس اداره فرهنگ و روابط عمومی پارلمان عراق لایحه رسمیت زبان های موجود در عراق پس از بررسی های طولانی مدت و دقیق به پارلمان ارائه گردید و در لایحه برای کاربرد آسان زبان مادری هر گروه ائتنیکی تمهیداتی اندیشیده شده است. وی در کنفرانس خبری بعد از تصویب قانون چندزبانگی عراق اظهار داشت: بی تردید قانون رسمیت چند زبان در عراق سبب افزایش استانداردهای دمکراسی در عراق خواهد گردید و تمامی ملت های موجود در عراق از این پس خواهند توانست به صورت آزاد و قانونی زبان مادری خود را بکار ببندند.

با گذشت بیش از 34 سال از تصویب قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران هنوز اصل 15 قانون اساسی

معلق مانده است آیا 34 سال برای تصویب یک بند از قانون اساسی بس نیست؟ چند سال دیگر باید

منتظر ماند تا حوقوق بحق ملت در مجلس شورای اسلامی به رای گذاشته شود. یا ما هم برای بدست

آوردن حقوقمان مانند ملت عراق منتظر دخالت بیگانان بنشینیم!!!

محمد احمدی

مجنونیله من مکتبِ عشق ایچره اوْخوردیق

من مصحفی ختم ائتدیم اوْ « واللیل » ده قالدی

بیر گون ده ائشیتدیک کی دوشوب چؤللره مجنون

« واللیل » اولوب ووردی جوانکن ده قوْجالدی

بیر گون ده خبر گلدی که واللیلیسی ایله

جان وئردی، جهان ایچره یامان ولوله سالدی

شهریار

محمد احمدی

 دکتر شریعتی

خدا کفر نمی گویم 

پریشانم،

چه می‌خواهی‌ تو از جانم؟!

مرا بی ‌آنکه خود خواهم اسیر زندگی ‌کردی.

خداوندا!

اگر روزی ‌ز عرش خود به زیر آیی

لباس فقر پوشی

غرورت را برای ‌تکه نانی

‌به زیر پای‌ نامردان بیاندازی‌

و شب آهسته و خسته

تهی‌ دست و زبان بسته

به سوی ‌خانه باز آیی

زمین و آسمان را کفر می‌گویی

نمی‌گویی؟!

خداوندا!

اگر در روز گرما خیز تابستان

تنت بر سایه‌ی ‌دیوار بگشایی

لبت بر کاسه‌ی‌ مسی‌ قیر اندود بگذاری

و قدری آن طرف‌تر

عمارت‌های ‌مرمرین بینی‌

و اعصابت برای‌ سکه‌ای‌ این‌سو و آن‌سو در روان باشد

زمین و آسمان را کفر می‌گویی

نمی‌گویی؟!

خداوندا!

اگر روزی‌ بشر گردی‌

ز حال بندگانت با خبر گردی‌

پشیمان می‌شوی‌ از قصه خلقت، از این بودن، از این بدعت.

خداوندا تو مسئولی.

خداوندا تو می‌دانی‌ که انسان بودن و ماندن

در این دنیا چه دشوار است،

چه رنجی ‌می‌کشد آنکس که انسان است و از احساس سرشار است . ..

دکتر علی شریعتی

شاهی اردبیلی

 

اي هرزه گياه باغ ايران اي روبه سرزمين شيران

بازي ننماي با دم شير هر چند به دست اوست زنجير

توهين ننما به قوم و كيشم كز هر جهتي من از تو بيشم

در محضر تورك ادب نگه دار سر خم كن و حرمت و ادب دار

ما با ادبيم با ادب باش از بي ادبي گزيده لب باش

ما تورك غيور و قهرمانيم ما سرور مردم جهانيم

ما ملت قهرمان توركيم ما مرد م سرزمين گرگيم

پا چون به حريم ما گذاريد ساكت شده پارس كم نماييد

روي تو اگر كمي حيات داشت انديشه تو اگر صفا داشت

گر احمق و بي حيا نبودي در مانده و بي نوا نبودي

در خانه دل ترا چو كس بود فرمايش شهريار بس بود

اما چه كنم كه بي حيايي تو مظهر جوري و جفايي

خود بند ادب گسسته خواهي خود حرمت خود شكسته خواهي

اي مظهر هرفساد وپستي هان حرمت عارفان شكستي

بنگر كه چه بي اصالتي تو بي حرمت و بي لياقتي تو

دراوج كلاس بي كلاسي تو وصله زشت يك لباسي

حيف است بگويمت خري تو تهراني لوس وعنتري تو

آویزه گوش كن از اين پس هر روز و زمان و پيش هر كس

زين بعد به هر كجا رسيدي هر جا كه نشان ز تورك ديدي

برخيز و وفاي خود نشان ده درمحضر تورك دم تكان ده

يادت نرود ولو به گاهي اين گفته ماندگار شاهي

"استادشاهی اردبیلی"

 

دکتر جواد هیئت

 

دکتر هیئت

بیر ملتین اؤزونه اؤزل وارلیغی واردیر بو وارلیق دیر ملتلرین کئچمیشی، بو گونو ایله

 

گلجه گی. بیر ملتین وارلیغی کولتور، تاریخ، موسیقی، ادبیات، اینجه صنعت لر،

 

اسطوره، فولکلور، فلسفه،حماسه یارادان قهرمان لار و ... اولا بیلیر بونا دقت ائتسک

 

بونلارین بوتونون یارادان او ملت لرده یاشایان او توپراقلاردان گلن گئدن انسانلاردیر یعنی

 

بو انسانلاردیر وارلیق لاری یارادان دئمه لی ملت لرین وارلیغی او توپراقلاردا یاشایان

 

وارلیغی یارادان انسانلاردیر، اؤرنک اولاراق ادبیاتیمیزا بؤیوک اثرلر وئرن بو گؤزل اثرلری

 

یارادان فضولی لر، نسیمی لر، نظامی، سید عظیم لردیر موسیقی ده بو محتشم

 

اثرلری یارادان خسته قاسیم کیمی آشیق لاردیر، باشقا ساحه لرده ده اؤرنک

 

وورساق بئله دیر. ایندی بو دورومدا وارلیق لارا آرتان ها بئله بیر ملتین چتین

 

چاغلاریندا بوتون وارلیق لارین قورویان بیری اولسا اؤزو او ملتین بؤیوک وارلیق لاریندان

 

بیری دیر، دئمه لی «وارلیق درگیسینی» یارادان ملتین وارلیغین قورویان اؤزوده یئنی

 

وارلیق لار یارادان استاد دکتر جواد هیئت ین اؤزو بیزیم ملتین ان بؤیوک وارلیق

 

لارینداندیر بوندا هئچ شک یوخدور، استاد دکتر جواد هیئت بیزیم یاشایان وارلیغیمیزدیر

 

و هئچ زاماندا اؤلمز، 

 

 دکتر جواد هیئت.

 

 

 

مئیهاوا شکیللر

 

 

مئیهاوا شکیللر

 

سیامک روشن

 

دیگر تمام همّ و غمش را گرفته اند
وقتی ز شاعری قلمش را گرفته اند
نامش بگو کویر و بیابان و هرچه شد
دیدی گر از شمال نَمَش را گرفته اند
خرما نمی دهد، تو به تهران نکار نخل
چون خاک و آب بکر بَمَش را گرفته اند
فرقی میان خلقت نامرد و مرد نیست
تنها از اولی جنَمَش را گرفته اند
آوازهای گرم بَلَم ران شکسته است
زیرا مجوز بَلَمش را گرفته اند
بی فایده ست ، لذّتش از بین می رود
عشقی که سوز و درد و غمش را گرفته اند.

سیامک روشن

آذان چکیلن زامان (محمد احمدی)

  سحرآذان چکیلن چاغی،

     جللاد نامازا دوردو

     شاعیر بوینو اینتظاردا

     ناماز اییلا شاعیرین جانی بیر_ بیرینه باغلی‌دی

     جللاد نامازی اوزاتدیقجا،

     شاعیرین عؤمرو،

     اوزانیردی .

     شاعیر . دیله گلدی

     ولاالضالینی الدن سال!

     ظالیم

     دؤن قیبله‌یه ساری،

     بسم‌الله‌ی دئ .

سئوگی (محمداحمدی)

 

    «سئوگی»

 

دولدورگیلان پئیماننی،

جان شرابین ایچیم سئوگی.

عشق ادوندان یانیر کونول،

آلولیدی ایچیم سئوگی.

 

دان اولدوزوم ایشیق ساغدی،

یانقی یئره یاغیش یاغدی،

قارشیم دره آردیم داغدی،

توت الیمدن کئچیم سئوگی.

 

جان سئوگیسی بویاق اولماز،

مجنون اولان اویاق اولماز،

نامرد عشقه دایلاق اولماز،

دئ داغلارا قاچیم سئوگی.

 

تئللریوی داریارام،

قول بوینووا ساریارام،

منده یاردان یاریارام،

منی ائدسن سئچیم سئوگی.

 

 

آغاجلا بالتا حکایسی (محمد احمدی)

 

 

«آغاجیلا بالتاحیکایسی»

 

بالتادان بیرگون آغاج چوخلو شیکایت ائیلدی.

هرنه گورموشدیر ضرربیر-بیر قرائت ائیلدی.

نیفرینه چکدی، سنی آللاه، گیریفتار ائیله سین

کیم داداندیردی منه کیم نر، هدایت ائیلدی.

اینسانین آسایشی مندندی یوزلر عرصه ده

بو ایاقدا بس نیا سندن حمایت ائیلدی؟

بالتالانمیشدی ازلدن هئیکلی هر عصریده،

کئچمشیله ایندینی قاتدی روایت ائیلدی.

هم کسیرسن ریشمی، هم دوغرویورسان شوکمی.

دوغرانیلمیش شوکنی اللرده آیت ائیلدی.

چوخ ملامتدن سونرا نوبت یئتیشدی بالتیا،

آچدی بیر سئرری او دم خلقه حئکایت ائیلدی.

من کی یاتمیشدیم بئشیکده نه صداو نه صوداع.

کیم منی بیدار ائدیب کیم نر جنایت ائیلدی.؟

سال یادا بیر کئچمیشی گلدین کناریمدا دوروب،

کیم منه آرشین یاریم، دالدان عنانت ائیلدی؟.

هم یونوب هم یاغلامیش همده تتو ائتمیش باشین.

عاقبتدن بی خبر تا بی نهایت ائیلدی.

چون اجیر ائتدین منی، اوز جینسووی قویدون منه.

نقطه- نقطه عالمه اوردان سرایت ائیلدی.

منده والله یوخ گوناه واردی اگرخلق سئولسین.

بالتاسیز ظالیم دوروب جانئب  رعایت ائیلدی.